 |
 |
 |
| Kaynak Eserler |
|
- Ş - |
321 — ÞABÝ: Ebu Amr Amir, Tabiinin büyüklerindendir. Kufe’nin en büyük âlimi idi. Ýmam-ý a’zamýn hocalarýndandýr. Hicri 20. senesinde Basra’da doðup, 104 [m. 723] de Kufe’de vefat etti. El-Kifaye kitabý meþhurdur.
322 — ÞAFÝÝ: Ýmam-ý Ebu Abdullah Muhammed bin Ýdris’in dedesinin dedesi Þafi, Kureyþ kabilesinden ve Eshab-ý kiramdan olduðu için, Þafii adý ile meþhur olmuþtur. Þafiin dedesinin dedesi de Haþim bin Abdi Menafdýr. Büyük müctehid ve mezhep reisidir. Hicri 150. senesinde Gazze’de doðup, 204 [m. 820] de Mýsýr’da vefat etti. Kurafe kabristanýndadýr. Ýki yaþýnda Medine’ye götürüldü. Ýmam-ý Malikten okudu. Yedi yaþýnda hafýz oldu. Hadis, fýkýh, lügat ve edebiyatta çok yükseldi. Vera, takva ve salahda eþi yok idi. Ýmam-ý Ahmedin hocasýdýr. [195] de Baðdat’a, [197] de Mekke’ye, [199] da Mýsýr’a geldi. Üsuli fýkýh ilmini ilk yazandýr. Hadisde Sünen ve Müsnedi, fýkýhda Kitab-ül-ümmü çok kýymetlidir. [Geniþ bilgi için Büyük Âlimlerin Hayatý maddesine bakýnýz.]
323 — ÞAH VELÝYYULLAH-I DEHLEVÝ: Ahmed bin Abdurrahim, 1702 de Delhi’de doðup, 1762 de Delhi’de vefat etti. Babasý, Hz. Ömer, validesi Hz. Ali soyundandýr. Mevdudinin yazdýðý gibi, mezhepsiz deðildir. Ehl-i sünnet âlimi idi. Faideli Bilgiler kitabýna bakýnýz! Büyük Veli, Mazheri Can-ý Canan buyurdu ki, Þah Veliyyullah derin hadis âlimidir. Marifet esrarýnýn tahkikinde ve ilmin inceliklerini bildirmekte, yeni bir çýðýr açmýþtýr. Bütün bu bilgileri ve üstünlükleri ile birlikte, doðru yolun âlimlerindendir. Çok kitap yazdý. Eserleri Pakistan’da yeniden basýlmaktadýr. Þiilere karþý Kurretül ayneyn fi tafdili þeyhayn ve Ýzale-tül hafa an hilafetil-hulefa kitaplarýndan birincisi türkçe kýsaltýlarak Müslümanlarýn iki gözbebeði adý ile Eshab-ý kiram kitabýnýn içinde, 1974 de Ýstanbul'da neþir edilmiþtir.
Þah Veliyyullah-ý Dehlevinin dört oðlu oldu. Birincisi, Þah AbdulAziz [1745-1824] dir.. Bunun kýzýnýn oðlu Muhammed Ýshak bin Muhammed Efdal, Nezir Hüseyin Dehlevinin hocasýdýr. 1262 [m. 1845]. Mesaili erbain kitabý, vehhabi olduðunu gösteriyor. Þah Refiuddin 1750-1818 ile Þah Abdulkadir vefatý 1815 de büyük âlim idiler. Dördüncü oðlu Þah Abdulgani vefatý 1812 genç iken vefat etti. Bunun oðlu Þah Ýsmail 1781 de Delhi’de doðdu. Büyük Ehl-i sünnet âlimi olan dedesinin yolundan ayrýlarak vehhabi oldu. Vehhabilik inançlarýnýn Hindistan’da yayýlmasýna önderlik yaptý. Bu fitnenin baþý olan Muhammed bin Abdulvehhab-ý Necdinin Kitab-üt-tevhidini urdu diline tercüme ederek Takviyet-ül iman ismi ile bastýrdý. Böylece, vehhabiliðin Hindistan’da yayýlmasýna önayak oldu. 1976 da Pakistan’da, farisiye tercüme edilip, Takvim-ül beyan ismi ile bastýrýldý. Sýrat-ý müstekim ve baþka kitaplar da neþir etti ise de, Ehl-i sünnet âlimlerinin reddiyyeleri karþýsýnda, 1828 senesinde Piþavur þehrine kaçtý. Müslümanlara önder olmak düþüncesi ile, orada Sih Sikhslere cihad ilan etti. Çok Müslümanýn telef olmasýna sebep oldu. Kendisi de bu harpte, 1831 tarihinde öldürüldü. Dedesinin þöhretine aldanarak, bunun tuzaðýna düþmüþ olanlardan Abdullah-ý Gaznevi ve Nezir Hüseyin Dehlevi ve Muhammed Sýddýk Hasen han Pühüvali ve Reþid Ahmed Kenkühi ve Diyobend þehrindeki medresenin bazý hocalarý, vehhabiliðe kendi düþüncelerini de karýþtýrýp, kitaplar neþir ederek, Hindistan’da vehhabilik ismi altýnda, yeni bir çýðýr açtýlar. Vehhabiler, Ýslamiyet'i içerden yýkmak için ve sapýk düþüncelerini bütün Ýslam memleketlerine yaymak için, þimdi Rabýtat-ül-âlemil Ýslami teþkilatý tesis ettiler. Her memlekette, bilhassa Afrika’da cahil din adamlarýný aldatarak satýn alýyorlar. Bu din adamlarý, bunlarýn sapýk kitaplarýný kendi dillerine tercüme edip parasýz daðýtýyorlar. Böylece, Ýslamiyet'in kalesi olan, Ehl-i sünnet mezhebini içerden yýkmaya çalýþarak Ýslam düþmanlarýnýn ekmeklerine yað sürüyorlar.
324 — ÞEKER-GENC: Feridüddin Mesud Genci þeker, Hindistan’daki Çeþtiyye Evliyasýndandýr. 1173 de Delhi’de doðup, 1265 de Mültan’da vefat etti. Kutbeddini Bahtiyarýn talebesi ve Nizamüddini Evliyanýn üstadýdýr. Bahtiyar Üþi, 1234 de Delhi’de vefat etti. Aðzýna aldýðý taþ, toprak, çömlek parçalarý þeker gibi tatlý olurmuþ. Bunun için, Þeker hazinesi demek olan Genci þeker adý ile meþhur olmuþtur. Farisi Rahat-ül-kulub ve Fevaid-üs-salikin kitaplarý ve baþka eserleri ve kerametleri bilinmektedir. 1646 senesinde yazýlýp 1913 de Lüknov þehrinde basýlmýþ olan Siyer-ül-Evliya kitabýnda hal tercümesi farisi olarak uzun yazýlýdýr. Mültan þeyhý adý ile her sene, Muharremin beþinde kabri ziyaret edilmektedir.
325 — ÞEMSÜDDÝN SAMÝ: 1850 de Arnavutlukta doðup, 1904 de Ýstanbul'da vefat etti. Erenköydedir. Fransýzcadan türkceye resmli lügat kitabý ve altý cilt Kamus-ül-alamý basýlmýþtýr.
326 — ÞEMSÜDDÝN TÝMURTAÞÝ: Þemsüddin Muhammed bin Abdullah Gazzi, Hanefi fýkýh âlimlerindendir. 1595 de Gazzede vefat etti. Tenvir-ül-ebsar kitabý ile Kenz ve Vikaye ve Minah-ul-gaffar adýný verdiði Tenvir-ül-ebsar þerhleri meþhurdur. Gazze, Filistin’dedir. Haþim bin Abdi Menaf oradadýr.
327 — ÞEMS-Ý TEBRÝZÝ: Mevlana Muhammed bin Ali, ilk mektebe giderken Resulullahýn aþkýndan, yemez, içmez olmuþtu. Ebu Bekri Kermaniden ve Baba Kemali Cündiden de feyiz aldý. Baba Kemalin yanýnda þeyh Fahreddini Iraki de yetiþmekte idi. Þeyh Fahreddin, her keþif ve halini, þiirler halinde, Baba Kemale bildirirdi. Baba Kemal, Þemseddine, Sana bu esrardan ve hakikatlerden bir þey hasýl olmuyor mu? Neden hiç söylemiyorsun? dedi. Ondan daha çok oluyor. Fakat, ben onun gibi þiir söyleyemiyorum dedi. Baba Kemal buyurdu ki, Allahü teâlâ, sana öyle bir arkadaþ ihsan eder ki, o senin adýna her marifet ve hakikatleri söyler buyurdu.
1244 de Konya’ya geldi. Þekerrizan hanýna yerleþti. Celaleddini Rumi talebesi ile geçerken karþýlaþtýlar. Celaleddine Resulullah ile Bayezidin derecelerini sordu. Aldýðý cevaplardan bayýldý. Bir gün, Mevlana havz kenarýnda idi. Yanýnda kitaplar vardý. Þemseddin gelip, kitaplarý sordu. Sen bunlarý anlamazsýn dedi. Þemseddin kitaplarý suya attý. Mevlana, ah babamýn bulunmaz yazýlarý gitti, diyerek çok üzüldü. Þemseddin elini uzatýp herbirini aldý. Hiçbiri ýslanmamýþ görüldü. Mevlana Bu nasýl iþtir? dedi. Bu zevk ve haldir. Sen anlamazsýn buyurdu. Bir kâfir, Allah nerede, kendisi ve bulunduðu yer bilinmeyen þey yok demektir. O halde Allah yoktur dedi. Þeyh hazretleri, elindeki kerpiçi kâfirin baþýna attý. Baþý çok acýdý. Seni mahkemeye vereceðim dedi. Aðrýyý ve baþýnýn neresinde olduðunu göster, sana hak vereyim buyurdu. Kâfir bunlarý gösteremeyince, Allah’ýn var olduðuna inandým deyip, Müslüman oldu. 1247 de, bir gece Mevlana ile otururken, yedi kiþi gelip dýþarý çaðýrdýlar ve þehit ettiler.
328 — ÞEMS-ÜL-EÝMME HULVANÝ: Abdulaziz bin Ahmed, Hanefi fýkýh âlimidir. 1064 de Buhara’da vefat etti. Muhammed Þeybaninin Camiul-kebir ve Siyer-ül-kebirini þerh etmiþ, Nevadir, Mebsut, Vakýat ve baþka kitaplar yazmýþtýr.
329 — ÞERNBLALÝ: Ebül-Ýhlas Hasen bin Ammar Þernblali, Hanefi fýkýh âlimidir. Þürnblali de denir. Camiul-ezherde müderris idi. Camiul-ezher, Mýsýr’da Fatýmiler zamanýnda hicri 361 de yapýlan cami olup, medrese olarak kullanýlmaktadýr. 1586 da doðup, 1658 de Mýsýr’da vefat etti. Nur-ülizah ve bunun þerhi olan Ýmdad-ül-Fettah veya Merakýl-felah isimlerindeki kitabý ve kelam ilminde Merak-ýs-seade kitabý ve Dürer haþiyesi çok kýymetlidir.
330 — ÞEVKÝ: Behailik dinsizliðini yaymaya uðraþanlardan biridir. Babasý Abdulbeha Abbas 1921 de Hayfada öleceði zaman büyük oðlu Þevkiyý, ilahi emrin reisi olarak ruhani reis ve Behailiðin açýklayýcýsý tayin etti. Þevki, 1897 de Akkada doðdu. Oksford üniversitesinde okudu. Amerikalý bir kýzla evlendi. Her yerde Behai teþkilatýnýn ve mabedlerinin kurulmasýna çalýþtý. 1957 de Londra’da öldü.
331 — ÞEYH TACEDDÝN BÝN ZEKERÝYYA: Hindistan asilzadelerinden idi. Hace Muhammed Bakibillah Maveraünnehir seferinden dönüp irþada baþlayýnca, sohbetine koþtu. Tevazu ve insafýna karþýlýk teveccühe ve hususi ve mahrem halvetlere kavuþtu. Kemale erdi. Ýcazet aldý. Hz. Hace vefat edince, þeyh Tac, þaþkýna döndü. Seyahate çýktý. Hacca gitti. Hicaz’da çok kimselere nasihat etti. Mekke âlimlerinden Ahmed ibni Allan, Reþehat kitabýný arabiye tercüme etmiþti. Þeyh Tacýn sohbeti ile þereflendi. Kemale erdi. 1621 senesinde vefat etti. Þeyh Taceddin, arabi olarak çeþitli kitap yazdý. Tasavvuf büyüklerinin farisi kitaplarýný arabiye çevirdi. Bu büyüklere dil uzatan din adamlarýna, güzel cevap yazdý. Reþehat ve Nefehatý arabiye tercüme etti. 1641 de vefat etti.
332 — ÞEYHZADE MUHAMMED: Muhammed bin Mustafa, Hanefi âlimlerindendir. Müderris idi. 1544 de vefat etti. Beydavinin Envar-üt-tenzil tefsirine haþiyesi çok kýymetli olup, 1888 senesinde Ýstanbul'da matbaai Osmaniyyede basýlmýþ ve Hakikat Kitabevi tarafýndan, dört cüz halinde bastýrýlmýþtýr. Kaside-i bürde, Meþarýk ve Vikaye þerhleri meþhurdur. Babasý þeyh Mustafa Müslihuddin efendi, Bayezidi Veli zamaný meþayýhýndan olup, Abdullah-i ilahinin halifesi idi ve Hýrka-i þerifte Müslih-uddin mescidini yaptýrmýþtýr. Buna Tahta minareli mescid de denir. Kabri, camiinin yanýndadýr.
333 — ÞÝHABÜDDÝN-Ý SÜHREVERDÝ: Ebu Hafs Ömer bin Muhammed, Þafii fýkýh âlimi ve Sôfiyyei aliyyedendir. Ebu Bekri Sýddýkýn soyundandýr. 1145 de doðup, 1234 de, Baðdat’ta vefat etti. Ebu Necib Sühreverdinin halifesidir. Abdulkadir-i Geylaninin sohbeti ile þereflenip kemale erdi. Kitaplarý arasýnda Avarif-ül-mearif kitabý Beyrut’ta Mektep-üt-ticari kitabevinde satýlmaktadýr. Ayrýca Beyrut’ta Dar-ül-marife tarafýndan bastýrýlan Ýhya-ül-ulum beþinci cildine de ilave edilmiþtir. Tasavvuf bilgilerini çok iyi bildirmektedir. Þihabeddin Yahya bin Hüseyin Sühreverdi baþka olup, felsefeye baðlanmýþtý. 1189 da, Salahaddini Eyyubinin emri ile Haleb’de katledildi.
334 — ÞÝHRÝSTANÝ: Ebül Feth Muhammed bin Abdulkerim, fýkýh ve kelam âlimidir. 1086 da Horasanda doðup, 1154 de Baðdat’ta vefat etti. Eþari idi. Yetmiþüç Ýslam fýrkasýný geniþ anlatan Milel-nihal kitabý 1660 senesinde vefat eden Nuh bin Mustafa tarafýndan Mýsýr’da türkceye tercüme edildiði gibi, çeþitli Avrupa dillerine de çevrilmiþtir. Arabisi Beyrut’ta Mektep-üt-ticaride satýlmaktadýr.
335 — ÞÜREYH KADÝ: Ebu Ümeyye bin Hars, Tabiinin büyüklerindendir. Kýrk yaþýnda iken Hz. Ömer tarafýndan Kufe’ye kadý [hakim] yapýldý. Hz. Ali halife iken, bunun karþýsýnda, bir zimmi Yahudi ile muhakeme edilmiþti. Çok adil idi. Fýkýhda ve tecrübi ilimlerde çok bilgisi vardý. Hicri 79 [m. 698] senesinde, yüzyirmi yaþýnda vefat etti. Babasýnýn adý Hani idi. Elçi olarak Medine’ye gelmiþti. Resulullahý görünce, Müslüman oldu. Resulullah, buna Ebu Þüreyh diye soy adý verdi. Kadi Þüreyk baþkadýr.
|
| |
|
| |
|
|
 |
 |
|
|
